Składka zdrowotna 2026 dla osoby prowadzącej jednoosobową działalność wynosi 9% dochodu na skali podatkowej, 4,9% dochodu na podatku liniowym oraz stałą kwotę zależną od progu przychodów na ryczałcie: 498,35 zł, 830,58 zł albo 1495,04 zł miesięcznie. Na skali i liniowym obowiązuje minimum 432,54 zł miesięcznie (od składki za luty 2026 r.). Raz w roku składkę trzeba rozliczyć: dopłatę lub nadpłatę wykazuje się w dokumencie rozliczeniowym za kwiecień, składanym i opłacanym do 20 maja.
Poniżej szczegóły dla każdej formy opodatkowania, zasady odliczania składki od podatku i najczęstsze błędy.
Skala podatkowa: 9% dochodu, minimum 432,54 zł
Na zasadach ogólnych (skala 12% i 32%) składka wynosi 9% podstawy, którą jest dochód z działalności z poprzedniego miesiąca. Dochód liczy się jako przychody minus koszty uzyskania przychodu, pomniejszone o zapłacone składki społeczne (emerytalną, rentową, chorobową i wypadkową), jeśli nie zostały zaliczone do kosztów (art. 81 ust. 2c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej).
Jeżeli dochód w danym miesiącu jest niższy od płacy minimalnej z pierwszego dnia roku składkowego, podstawą jest płaca minimalna (art. 81 ust. 2d). Płaca minimalna od 1 stycznia 2026 r. to 4806 zł, więc minimalna składka wynosi 9% × 4806 zł = 432,54 zł. Dotyczy to roku składkowego od 1 lutego 2026 r. do 31 stycznia 2027 r. Za styczeń 2026 r. minimum było niższe, 314,96 zł, bo działało jeszcze przejściowe obniżenie podstawy do 75% płacy minimalnej. To rozwiązanie objęło tylko rok składkowy luty 2025 – styczeń 2026 i nie zostało przedłużone.
Górnego limitu składki na skali nie ma: przy wysokim dochodzie płaci się 9% od całej kwoty.
Podatek liniowy: 4,9% dochodu, to samo minimum
Na podatku liniowym 19% składka wynosi 4,9% dochodu ustalonego tak samo jak na skali (art. 79a ust. 1). Obowiązuje to samo minimum: 9% płacy minimalnej z pierwszego dnia roku składkowego, czyli 432,54 zł miesięcznie od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r.
W praktyce przy niskim dochodzie przedsiębiorca na liniowym płaci tyle samo co na skali (minimum), a różnica pojawia się dopiero przy wyższych dochodach. Minimum 432,54 zł wypada przy dochodzie miesięcznym ok. 8827 zł (4,9% tej kwoty to mniej więcej tyle samo); poniżej tego poziomu płaci się kwotę minimalną.
Ryczałt: trzy progi przychodów
Na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych składka nie zależy od dochodu, tylko od przychodu osiągniętego od początku roku i od przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale poprzedniego roku (z wypłatami z zysku). Dla 2026 r. ta kwota wynosi 9228,64 zł (M.P. 2026 poz. 117). Składka to 9% podstawy:
| Przychód od początku 2026 r. | Podstawa miesięczna | Składka miesięczna |
|---|---|---|
| do 60 000 zł | 60% przeciętnego wynagrodzenia (5537,18 zł) | 498,35 zł |
| ponad 60 000 zł do 300 000 zł | 100% przeciętnego wynagrodzenia (9228,64 zł) | 830,58 zł |
| ponad 300 000 zł | 180% przeciętnego wynagrodzenia (16 611,55 zł) | 1495,04 zł |
Kwoty te obowiązują od stycznia do grudnia 2026 r. (na ryczałcie rok składkowy pokrywa się z kalendarzowym). Przychody do progów pomniejsza się o zapłacone składki społeczne, jeżeli nie zostały odliczone w podatku (art. 81 ust. 2g).
Po przekroczeniu progu w trakcie roku składkę za kolejne miesiące płaci się według wyższego progu. Przedsiębiorca, który przez cały poprzedni rok prowadził działalność, może zamiast tego przyjąć próg według przychodu z poprzedniego roku i stosować go przez cały rok (art. 81 ust. 2h). Ostateczna kwota i tak wynika z rozliczenia rocznego, liczonego od przychodu z całego roku.
Czy składkę zdrowotną można odliczyć od podatku?
To zależy od formy opodatkowania:
- Podatek liniowy: zapłaconą składkę można zaliczyć do kosztów albo odliczyć od dochodu, łącznie maksymalnie 14 100 zł w 2026 r. (art. 30c ust. 2 pkt 2 ustawy o PIT, obwieszczenie M.P. 2025 poz. 1274).
- Ryczałt: przychód można pomniejszyć o 50% zapłaconych w roku składek zdrowotnych (art. 11 ust. 1a ustawy o ryczałcie).
- Skala podatkowa: składki nie można ani zaliczyć do kosztów, ani odliczyć od podatku. Dawne odliczenie części składki od podatku zostało uchylone.
Liczy się składka zapłacona w danym roku podatkowym, a nie naliczona. Składka za grudzień zapłacona w styczniu wpływa więc na rozliczenie podatku za kolejny rok.
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej: termin i zasady
Składki płacone co miesiąc to w praktyce zaliczki. Po zakończeniu roku ustala się roczną podstawę:
- na skali i liniowym: dochód z działalności za cały rok kalendarzowy (przychody minus koszty, pomniejszone o niezaliczone do kosztów składki społeczne), nie mniej niż płaca minimalna razy liczba miesięcy podlegania ubezpieczeniu (art. 81 ust. 2 i 2b);
- na ryczałcie: liczba miesięcy podlegania ubezpieczeniu razy podstawa odpowiadająca progowi, w który wpadł przychód z całego roku (art. 81 ust. 2e).
Roczne rozliczenie wykazuje się w dokumencie rozliczeniowym za miesiąc, w którym upływa termin złożenia zeznania PIT, czyli za kwiecień, bo zeznanie składa się do 30 kwietnia (art. 81 ust. 2k–2ka). Osoby opłacające składki tylko za siebie składają dokument i płacą składki za kwiecień do 20 maja (art. 47 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W tym samym terminie trzeba zapłacić ewentualną dopłatę.
Jeżeli w ciągu roku wpłacono więcej, niż wynika z rozliczenia, przysługuje zwrot nadpłaty. Wniosek przygotowuje ZUS na profilu w PUE/eZUS. Trzeba go złożyć w ciągu miesiąca od upływu terminu na złożenie zeznania PIT. Wniosek złożony po terminie pozostaje bez rozpoznania (art. 81 ust. 2m–2o). Jeśli na koncie są zaległości, nadpłata zostanie na nie zaliczona.
Najczęstsze błędy
- Przyjmowanie minimum z 2025 r. Od składki za luty 2026 r. minimum na skali i liniowym to 432,54 zł, a nie 314,96 zł.
- Liczenie progu ryczałtu od przychodu miesięcznego. Progi 60 000 zł i 300 000 zł dotyczą przychodu narastająco od początku roku, nie przychodu z jednego miesiąca.
- Odliczanie składki na skali. Na zasadach ogólnych składka zdrowotna nie zmniejsza podatku.
- Pominięcie rozliczenia rocznego. Brak rozliczenia w dokumencie za kwiecień oznacza ryzyko zaległości i odsetek, a nadpłata, o którą nie złożono wniosku w terminie, nie zostanie wypłacona na podstawie tego wniosku.
- Mylenie ulg w składkach społecznych ze zdrowotną. Ulga na start, preferencyjny ZUS i mały ZUS plus obniżają tylko składki społeczne. Składkę zdrowotną płaci się według zasad opisanych wyżej.
Pytania, które pojawiają się najczęściej
Czy przy zmianie formy opodatkowania zmienia się składka? Tak. Składka idzie za formą opodatkowania, a zmiana formy jest możliwa zasadniczo od nowego roku, w terminach z ustaw podatkowych.
Czy przedsiębiorca na etacie płaci składkę zdrowotną z działalności? Co do zasady tak. Składka z działalności jest niezależna od składki pobieranej przez pracodawcę z pensji. W nietypowych sytuacjach (zbieg tytułów, emerytura, zawieszenie) warto potwierdzić zasady w ZUS.
Czy zapowiadane są zmiany składki zdrowotnej? Według stanu na początek października 2026 r. w Sejmie nie ma projektu zmieniającego zasady składki zdrowotnej przedsiębiorców. Gdyby się pojawił, nowe zasady będą obowiązywać dopiero po uchwaleniu i ogłoszeniu ustawy.
W sprawach indywidualnych, np. przy kilku źródłach przychodu albo nietypowym rozliczeniu kosztów, rozstrzyga ZUS. Przy wyborze formy opodatkowania pomocny może być doradca podatkowy.
